De energietransitie: afkicken geblazen

De mens is een gemaksdier. Net als water zoeken wij de weg van de minste weerstand. En daarmee bedoel ik: de weg die de minste moeite kost. Iedere ochtend, middag en avond steken we – zonder erbij na te denken – de stekker van onze telefoon of laptop in het stopcontact en voeden de apparaten zich met de energie die daaruit komt. En wij voeden ons met het gebruik van de elektrische apparaten, zonder te weten waar deze energie nu eigenlijk vandaan komt en hoe het onze leefomgeving beïnvloedt. We zijn verslaafd. Verslaafd aan energie en wellicht slaven van energie.

Dit artikel is geschreven door gastredacteur Esmee Verkooijen.

Maar dat kan zo niet langer. Er moet een energietransitie komen, waarbij we overstappen op hernieuwbare en schonere bronnen, zodat we onze aarde kunnen doorgeven aan volgende generaties. Om dat te doen, zal de gaskraan dicht moeten. Zijn plaats wordt ingenomen door windmolens, zonnepanelen en geothermie. We weten het allemaal, maar we accepteren het misschien niet. De energietransitie is een afkickproces. En dat moeten we allemaal onder ogen zien.

Not in my backyard
Een afkickproces begint met een ontkenningsfase. ‘Nee hoor, de gasbel kan nog jaren mee! We hoeven onze oude vriend nog lang niet op te geven.’ Maar het kan nog verder gaan. ‘Klimaatverandering bestaat niet! Het is een verzinsel. Zeespiegelstijging? Doe me een lol!’ Maar diep van binnen roept een zacht stemmetje om realisatie van klimaatverandering. Dan zijn we al op de goede weg. We erkennen het probleem!

Maar ook tijdens de erkenning zijn er nog een aantal drempels in de weg. Klinkt het begrip NIMBY misschien bekend in de oren? Veel Nederlanders zijn hier goed in. ‘Dat is een geweldig idee, maar not in my backyard.’ De energie-infrastructuur die bij de energietransitie hoort (windmolens, zonnepanelen, etc.) zullen veel beter zichtbaar zijn in het landschap dan de aardgasleidingen die grotendeels verborgen liggen in de ondergrond. En daar begint de weerstand. Groene energie, goed plan! Als ik er zelf maar niet naar hoef te kijken.

Trial and error
Maar dat is niet de enige vorm van verzet. De oplossing voor het probleem wordt als iets slechts gezien. Windmolens zijn al vaker bestempeld als horizonvervuiling. Ze zouden het gezicht van het unieke Nederlandse landschap aantasten. Nederland staat bekend om haar open polders, waar je kilometers ver kan kijken. Door de plaatsing van windmolens zal dat landschap niet meer bestaan. En als dat landschap vervangen wordt door rijen en rijen aan windmolens, waar kunnen de Nederlanders zich dan mee identificeren?

Ten slotte kunnen we een deel van het probleem bij de overheid leggen. Door de wisseling van het kabinet iedere vier jaar, is er nooit een sterk zicht geweest op de toekomst van energie. Dit veranderde namelijk net zo snel als de samenstelling van de Tweede Kamer. Het ene kabinet was groen en vooruitstrevend en had iets opgebouwd waar Nederland iets aan had. Na vier jaar trial and error kwam het volgende kabinet en besloot dat die plannen het geld niet waard waren. Terug bij af dus.

Daarnaast bestond er voor Nederland nooit echt een drang om over te stappen op een alternatieve energiebron. Gas was er namelijk in overvloed! Dus waarom geld en moeite stoppen in groene energie? Het afkickproces van de ‘gewone’ Nederlander wordt deels tegengehouden door hogere krachten, die ons eigenlijk zouden moeten steunen.

Kijken door een duurzame bril
Toch is er niet alleen maar reden tot pessimisme. Er zijn namelijk voldoende groene initiatieven in Nederland te vinden, die niet alleen maar vanuit de bevolking komen, maar ook door het bedrijfsleven worden opgezet. Energieleveranciers maken steeds vaker reclame voor zonnepanelen op het dak of voor windmolenparken. Daar kan de consument deel van uitmaken. En wie wil dat nou niet? Een aandeel in een groene toekomst!

Bedrijven besluiten steeds vaker maatregelen te nemen om duurzamer te worden. Groene energie is een nieuwe markt en daar willen steeds meer mensen aan mee doen. Zo zijn er zelfs bedrijven die zich specialiseren in het geven van advies voor in die sector. Advies over hoe de energierekening omlaag kan en hoe het bedrijf het beste kan investeren om hun gebouw energieneutraal te maken. ESCOSS, een non-profit organisatie in de gemeente Oss, is hier een goed voorbeeld van.

Daarnaast is de overheid niet zo kwaad als vaak afgeschilderd wordt. Een tijd lang zijn er subsidies geweest voor particulieren om hun daken te beleggen met zonnepanelen. Dat liep storm! Helaas is deze subsidie niet meer verkrijgbaar, maar voor bedrijven met groene initiatieven ligt er vaak nog wel een subsidie klaar.

Ook in de Energieagenda kijkt de Nederlandse overheid naar de toekomst met een duurzame bril. Ze hebben door dat het vraagstuk van de energietransitie eveneens een grote ruimtelijke component heeft en komt met nieuwe plannen. Zo is de NOVI in de maak! Deze Nationale Omgevingsvisie bekijkt de ruimtelijke impact van toekomstige vraagstukken en biedt een houvast voor de Nederlander. Het probleem is erkend, de misstappen zijn op een rijtje gezet en er wordt gewerkt aan een volledige herstelling van de verslaving aan fossiele energie.

De weg naar de toekomst
Al met al blijft de energietransitie een zeer lastig vraagstuk. Eentje waar tijd voor nodig is. Afkicken van een gewoonte gebeurt namelijk niet van de één op de andere dag. Maar we zijn al verder dan we denken. We hebben het probleem erkend: klimaatverandering door gebruik van fossiele brandstoffen. En er ligt een oplossing klaar: een energietransitie naar hernieuwbare bronnen. Hier en daar hebben we ook al actie ondernomen door burgerinitiatieven en een bedrijfsleven dat langzaam wakker wordt. De overheid draagt waar nodig haar steentje bij, ook al lijkt die rol niet altijd even actief te zijn.

Vooral daar moet verandering in komen. Dit afkickproces vraagt namelijk steun. Beantwoord onze vragen en geef ons een leidraad, dat is wat het Nederlandse volk nodig heeft. Want voor veel mensen is de energietransitie een donkere leegte vol onzekerheden en opofferingen. Maar niets is minder waar. Het wordt tijd dat we onafhankelijk worden van energie en de touwtjes weer in eigen handen gaan nemen.


Ben jij al #GEOGRAAF? Voor slechts 15 euro word je een jaar lang #GEOGRAAF (abonnee) en help je het platform uit te breiden. Je krijgt er onder andere exclusieve interviews en een katoenen tas voor terug. Meer info vind je hier.


Sinds 2016 studeert gastredacteur Esmee Geo Media & Design aan de HAS Hogeschool in Den Bosch. Vorig jaar liep ze stage bij uitgeverij Malmberg.

Heb je een vraag voor Esmee? Vraag haar contactgegevens aan via onderstaand formulier.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s