‘Hustling’ op de Ramblas: Op straat met West-Afrikaanse coffeeshop-promotors

‘’You wanna smoke weed?’’, wordt in mijn oor gefluisterd terwijl ik in hartje Barcelona op de Ramblas rondzwerf. Ik mag dan wel een Nederlander zijn, toch ben ik een beetje onzeker als het aankomt op het gebruik van softdrugs in het buitenland. Toch ga ik het gesprek aan met deze jongeman. Walter, uit Nigeria, is een van de vele West-Afrikaanse migranten die werkt als coffeeshop-promotor in Barcelona. Veel keuze had hij niet, legaal werk is er amper, en als migrant kom je hier bovendien niet voor in aanmerking. Daarom pakt menig Afrikaanse migrant aan wat de ‘straat’ hen te bieden heeft om te overleven. 

Gastredacteur Sjors Joosten schrijft in dit eerste deel van een tweeluik over West-Afrikaanse coffeeshop-promotors op de Ramblas, hoe zij zich manoeuvreren op deze boulevard en hoe hij dat als onderzoeker heeft ervaren.

Hustling
Bij toeval ben ik mijn onderzoek op de Ramblas begonnen. In plaats van zelf op mogelijke respondenten af te lopen, kwamen zij op mij af als mogelijke klant. Op de Ramblas heb ik negen respondenten leren kennen. Via het zogenaamde ‘sneeuwbaleffect’, vrienden en kennissen van deze respondenten, heb ik het netwerk kunnen vergroten. Elke week ging ik een aantal keer naar de Ramblas om met de aanwezige ‘promotors’ een praatje te maken. Soms konden we even zitten om langer te praten, maar dikwijls waren ze aan het ‘werk’ en hadden ze geen zin of tijd om uitgebreid met mij te praten.

De respondenten gaven niet snel toe dat ze coffeeshop-promotors zijn, eerder dat ze aan het overleven zijn door middel van hustling of doing small business; het verdienen van geld met alle mogelijke middelen. Door de positie waarin ze zich bevinden, worden velen haast gedwongen om voor deze uitweg te kiezen. Het is geen vetpot; sommige dagen verdienen ze tien, twintig of misschien dertig euro. Maar evengoed gaan ze vaak met lege handen naar huis aan het einde van de nacht.

Kat-en-muis
Het is een worsteling om als coffeeshop-promotor te werken, vertelt Walter. Het is geen echte baan en de werkzaamheden zijn semi-illegaal. Omdat de coffeeshop-promotors geen vergunning hebben om te werken in die sector en de verkoop van softdrugs in coffeeshops zich in een grijs gebied bevindt, houdt de politie hen zeer streng in de gaten. Sommige promotors proberen iets extra’s te verdienen door de softdrugs direct aan de man te verkopen, maar dit is zonder twijfel illegaal.

Ramblas1
Een promotor wordt staande gehouden door de politie en gevraagd naar zijn papieren. Regelmatig worden promotors meegenomen om een nacht in een cel door te brengen. Foto: Sjors Joosten.

De politie patrouilleert dagelijks op de Ramblas. Vooral overdag, als de meeste toeristen aanwezig zijn. ’s Avonds zijn er minder toeristen, dus ook minder politie. Promotors worden gezien als onwelkome gasten voor wie geen plaats is in het sociaaleconomische leven van de stad. Terwijl de meeste ongedocumenteerde migranten proberen weg te blijven van drukke openbare plekken, moeten sommige van hen hier juist zijn om geld te verdienen. Het is een hele opgave om zichtbaar te zijn voor de personen die geïnteresseerd zijn in hun diensten, maar onzichtbaar te blijven voor de autoriteiten.

In de gaten gehouden
Ik heb menig promotor leren kennen. Ik weet waar ze meestal staan en hoe ze te werk gaan. Maar de politie is niet dom, die weten ook wie ze in de gaten moeten houden. Af en toe zijn ze de promotors te slim af en worden ze ondervraagd. Meestal hebben ze niks bij zich en kunnen ze, nadat ze zichzelf geïdentificeerd hebben, weer verder. Een enkele respondent heeft laten weten soms op het politiebureau te zijn beland en een bepaalde tijd in de cel te hebben gespendeerd. Maar uiteindelijk worden de promotors weer vrijgelaten en hun werkzaamheden gedoogd. Zo blijft het kat-en-muis spel doorgaan.

“Het is een hele opgave om zichtbaar te zijn voor de
personen die geïnteresseerd zijn in hun diensten,
maar onzichtbaar te blijven voor de autoriteiten.”

Na een aantal maanden word ik zelf aangehouden door de politie. Ze vragen naar wie ik ben en wat ik doe; ze hebben mij ook in de gaten gehouden. Zelf had ik dat niet door. Ik voel me opeens bekeken en geobserveerd, wat me lichtelijk zenuwachtig maakt. De politieagenten ondervragen mij, maar ze kunnen me niets maken. Ik kan me identificeren en doe niets illegaals of verkeerd; toch kwam het als een verrassing. Ineens vier agenten om me heen, twee undercover en twee in uniform, vragend naar mijn bedoelingen. Ik voel me ook een beetje een muis.

Verdacht
Het is moeilijk om je positie als onderzoeker te bepalen; de lijn ligt tussen een participerende observatie en zelf deelnemer worden als je veel praat, rondhangt, en omgaat met de respondenten is dun. Natuurlijk begrijp ik dat politieagenten het verdacht vinden dat er een ongewoon persoon actief communiceert met de promotors, toch heb ik niets te verbergen. Ik zal me nooit helemaal in de respondenten kunnen inleven, maar deze ervaringen hebben zeker een invloed gehad op mijn kijk op deze groep.

Coffeeshop-promotors zijn deel van de Ramblas. Elke avond is het weer een hustle om geld te verdienen. In het grijze gebied van de coffeeshop-promotors proberen Walter en zijn collega’s zich elk op een zodanige manier door de stad en de Ramblas te manoeuvreren dat ze – wanneer ze aan het werk zijn – alleen worden opgemerkt door potentiële klanten. Ik merkte tijdens mijn onderzoek dat het voor de West-Afrikaanse migranten die als promotors werken een constante worsteling is om dit werk te blijven doen. Ze worden meestal achterdochtig aangekeken of genegeerd. Natuurlijk is dit niet hun droombaan, maar voor nu is het een manier om te overleven. In veel gevallen ben ik lang en intensief met respondenten opgetrokken wat in sommige gevallen tot vriendschappen en meer persoonlijke en gevoeligere informatie heeft geleid. Hoe zeer ik geprobeerd heb om objectief te blijven in de analyses en in mijn eigen positie is het waarschijnlijkheid aangetast door middel van deze vriendschappen en het niveau van empathie naar de respondenten toe.

 


Ben jij al #GEOGRAAF? Voor slechts 15 euro word je een jaar lang #GEOGRAAF (abonnee) en help je het platform uit te breiden. Je krijgt er onder andere exclusieve interviews en een katoenen tas voor terug. Meer info vind je hier.


Van 2011 tot 2014 volgde Sjors de bachelor Tourism aan de Wageningen University. Aan diezelfde universiteit volgde hij ook een master International Development Studies, waarvoor hij een scriptie – en dit artikel – schreef over West-Afrikaanse migranten in Barcelona. Op 15 november volgt een tweede deel, waarin Sjors ingaat op het leven als ‘clandestino’. Sjors: “Voor mijn masterscriptie en afstudeerstage in 2016 ben ik deel geweest van een onderzoek dat zich richtte op de intra-Europese mobiliteit van West-Afrikaanse migranten. Hiervoor heb ik van maart tot juni in Barcelona respondenten binnen deze groep geïnterviewd. Met verschillende kwalitatieve onderzoeksmethodes, zoals participerende observatie, semi-gestructureerde kwalitatieve interviews, en vele small-talks op straat heb ik het leven van de West-Afrikaanse migrant in Barcelona proberen te schetsen.”

Heb je een vraag voor Sjors? Vraag zijn contactgegevens aan via onderstaand formulier.

 

1 Comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s