Bijzondere buren: een plek voor iedereen in de buurt?

Voordat ik begon met het schrijven van mijn scriptie wist ik één ding zeker: ik wilde bezig zijn met een actueel onderwerp en hier een stage aan koppelen. Gelukkig heeft sociale geografie raakvlakken met van alles wat speelt in de maatschappij en die stage was dan ook snel gevonden bij woningcorporatie Woonbedrijf in Eindhoven. In samenwerking met Woonbedrijf besloot ik om onderzoek te doen naar kwetsbare bewoners in de buurt en de ervaringen van buurtgenoten.

Dit artikel is geschreven door gastredacteur Daniëlle Bouwmans.

Het thema wonen en zorg is een ‘hot topic’. Een specifieke groep die nu meer een beroep doet op de woningmarkt zijn mensen met een psychische aandoening of een (licht) verstandelijke beperking. Voorheen woonden zij in zorginstellingen in de bossen of aan de rand van de stad, maar tegenwoordig wonen zij steeds vaker in een ‘gewone’ woning, in een ‘gewone’ buurt, met ‘gewone’ buren. Verschillende partijen, waaronder gemeenten, welzijnsorganisaties en woningcorporaties, zijn druk bezig met het creëren van een zachte landing in de buurt voor deze kwetsbare bewoners en het bieden van de juiste zorg en ondersteuning aan huis.

Kwestbare bewoners
Als sociaal geograaf roept de komst van kwetsbare bewoners in de buurt vragen bij mij op: hé, en de buren dan? Hoe reageren zij op de komst van kwetsbare bewoners in de buurt? Dit en meer heb ik onderzocht in mijn scriptie. Tijdens het schrijven van mijn scriptie heb ik ook stage gelopen bij Woonbedrijf. Een zeer interessante toevoeging aangezien ik in de praktijk heb meegekregen hoe verschillende partijen bezig zijn met dit onderwerp. Zo laat Woonbedrijf via campagnes zien dat psychische problemen minder ongewoon zijn dan wellicht wordt gedacht met als doel de tolerantie naar kwetsbare bewoners toe te vergroten (zie omslagfoto).

Reacties van bewoners
Ik heb in mijn scriptie gesproken met vijftien bewoners uit Burghplan (Eindhoven), een buurt met een hoog aandeel sociale huurwoningen en (potentieel) kwetsbare bewoners. Uit de ervaringen van buurtbewoners komt allereerst naar voren dat de meeste bewoners het belangrijk vinden dat kwetsbare bewoners in de buurt kunnen wonen. Zij reageren begripvol op de komst en aanwezigheid van deze groep. Veelgehoorde reacties zijn: ‘Iedereen heeft een plek nodig om te wonen, ongeacht wie je bent’ en ‘Zij horen ook in de maatschappij.’ Over het algemeen reageren buurtbewoners dus positief op de aanwezigheid van kwetsbare bewoners, staan zij achter het beleid om kwetsbare bewoners op te nemen in de buurt en hebben zij een hoge tolerantie naar deze groep bewoners toe.

Daarnaast blijkt dat de aanwezigheid van kwetsbare bewoners een ander soort buurmanschap verlangt van bewoners. Contacten leggen met kwetsbare bewoners wordt als moeilijker ervaren dan met andere buurtgenoten aangezien relaties niet spontaan tot stand komen. Dit heeft te maken met een bepaald ‘gebrek aan sociale vaardigheden’. Daarom passen bewoners zich in het tot stand brengen van relaties aan de mogelijkheden van kwetsbare bewoners aan. Met de een wordt slechts een korte groet gewisseld op straat terwijl met de ander een langer gesprek te voeren is. De aanwezigheid van kwetsbare bewoners zorgt dus niet voor meer of minder contact tussen bewoners, wel voor een ander soort contact.

‘Over het algemeen reageren buurtbewoners positief
op de aanwezigheid van kwetsbare bewoners.’

Tot slot blijkt dat bewoners het belangrijk vinden om hun kwetsbare buren te helpen, maar zij niet altijd weten hoe zij dit het beste kunnen aanpakken. Zij worden vanwege privacyoverwegingen niet op de hoogte gebracht van kwetsbare bewoners in de buurt. Dit betekent dat niet met bewoners wordt gedeeld wie problemen heeft en hoe kwetsbare bewoners het beste kunnen worden geholpen. Dit heeft negatieve gevolgen voor de mate waarin buurtbewoners in staat zijn om kwetsbare bewoners te ondersteunen.

Hoge verwachtingen
Beleidsmakers verwachten veel van buren en buurtgenoten als het aankomt op de ondersteuning en (re)integratie van kwetsbare bewoners. Echter tonen de resultaten van mijn scriptie aan dat bewoners niet voldoende geïnformeerd worden over kwetsbare bewoners die in de buurt komen wonen. Dit maakt het lastig voor buren om in contact te komen met kwetsbare bewoners en de ondersteuning te bieden die zij nodig hebben. Betere informatievoorziening kan bewoners helpen in het aangaan van contacten met kwetsbare bewoners. Uiteindelijk komt dit ook de sociale cohesie in de buurt ten goede, aangezien bewoners meer contact met elkaar hebben en elkaar (her)kennen.

Geografische bril
Het onderzoeken van de vermaatschappelijking van de zorg vanuit een geografisch perspectief biedt inzicht in het samenwonen van kwetsbare bewoners en buurtbewoners. In krantenartikelen worden gevallen van overlast uitvergroot en wordt de focus gelegd op het bieden van de juiste begeleiding aan kwetsbare bewoners. Het kijken door een zogenaamde ‘geografische bril’ biedt een ander perspectief. Zo blijkt dat de buren in grote mate begrijpen dat kwetsbare bewoners een plekje nodig hebben in de buurt. Zij kunnen daarom een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van kwetsbare bewoners en moeten actief worden meegenomen in het plaatsen van kwetsbare bewoners in de buurt. Reden genoeg dus om wat vaker met je geografische bril te kijken naar de werkelijkheid!


Ben jij al #GEOGRAAF? Voor slechts 15 euro word je een jaar lang #GEOGRAAF (abonnee) en help je het platform uit te breiden. Je krijgt er onder andere exclusieve interviews en een katoenen tas voor terug. Meer info vind je hier.


Van 2014 tot 2017 heeft Daniëlle de bachelor Sociale Geografie en Planologie gevolgd aan de Universiteit Utrecht. Hierna besloot zij de master Human Geography te volgen, ook in Utrecht, met een specialisatie in Neighbourhoods and Residential Dynamics. Op dit moment loopt ze stage bij woningcorporatie Woonbedrijf in Eindhoven en is ze bezig met het afronden van haar scriptie.

Heb je een vraag voor Daniëlle? Vraag haar contactgegevens via onderstaand formulier aan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s