Afhankelijk van Russische energie: Wie bepaalt het Europese energiebeleid?

Oostenrijk en Luxemburg willen de uitbreiding van een Hongaarse kernreactor stoppen. De Europese klimaatdoelen zouden volgens de landen in gevaar komen, en de uitbreiding wordt grotendeels gefinancierd door Rusland. De landen stappen naar de Europese rechter. Zijn Europese landen zelf verantwoordelijk voor het energiebeleid of moet Europa hier een prominente rol in spelen?

In 2014 sloten Hongarije en Rusland een deal over de uitbreiding van de Hongaarse kernreactor Paks. Rusland leent Hongarije ruim tien miljard euro en financiert zo tachtig procent van de uitbreiding. Het resterende deel wordt gesubsidieerd door Brussel.

Europese rechter
De controversiële deal werd direct bekritiseerd, bijvoorbeeld door Oostenrijk en Luxemburg. De twee landen vechten de beslissing van de Europese Commissie aan, die de deal goedkeurt, en stappen naar de Europese rechter. Volgens de landen komen de Europese klimaatdoelstellingen in gevaar door de uitbreiding. Europa zou niet meer moeten investeren in vervullende kernenergie, maar juist in schonere alternatieven. Daarnaast wordt er gevreesd dat Russische investeringen een manier zijn om politieke invloed te krijgen in Hongarije.

Als gevolg van de kwestie laait de discussie op over wie zeggenschap heeft over het energiebeleid van Europese landen. Momenteel mogen Europese landen zelf bepalen hoe ze energie opwekken en hoe de projecten worden geïnvesteerd. Oostenrijk en Luxemburg vinden het van gemeenschappelijk Europees belang dat de uitbreiding zal worden tegengegaan. Dat de uitbreiding van de Hongaarse kerncentrale leidt tot politieke inmenging is volgens Peter Rakoczi, woordvoerder van het Hongaarse kabinet, onzin. ‘Kerncentrale Paks werd door de Sovjet-Unie gebouwd en het is daarom logisch dat Rusland ook de uitbreiding van de kerncentrales gaat uitvoeren’, vertelt Rakoczi. Ook het argument dat de uitbreiding de Europese klimaatdoelen in gevaar brengt is volgens Rakoczi ongegrond. ‘De uitbreiding van Paks moeten de reactor juist effectiever, schoner en veiliger maken’, aldus Rakoczi.

Duurzame energie
‘Poetin en de Hongaarse president Victor Orban onderhouden een warme band’, zegt Marek Neuman, als onderzoeker Internationale Betrekkingen verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Rusland wil met de investeringen de politieke agenda in Hongarije beïnvloeden. Hongarije is op energiegebied erg afhankelijk van Rusland en met deze investeringen wil Poetin deze positie behouden’, aldus Neuman.

Pami Aalto, hoogleraar Internationale Energiewetgeving aan de Universiteit van Tampere deed onderzoek naar de energiedeals tussen Rusland en Europese landen. Hij ziet vooral de Russische angst voor schonere energie in Europa. ‘Europa zet steeds meer in op duurzame energie, terwijl Rusland zich blijft richten op vervuilende energie, zoals aardgas en olie. Investeren in Europese kerncentrales is voor Rusland de manier om nu en in de toekomst een belangrijke economische speler te blijven.’

Russische invloed
Het is een tactiek die Rusland vaker toepast: investeren in de energiesector om een land afhankelijk te maken. Niet alleen in Hongarije, maar ook in Wit-Rusland, Finland en Turkije investeert Rusland in de energiesector. Regelmatig leidt dit tot spanningen. Zo maakt Litouwen zich nog altijd grote zorgen over de bouw van een kerncentrale in Wit-Rusland, op slechts vijftig kilometer van de Litouwse hoofdstad Vilnius. Uit een recentelijk verschenen rapport van het Litouwse Ministerie van Defensie blijkt dat de kernreactor als de grote dreiging wordt gezien voor de komende jaren, omdat het de volksgezondheid in gevaar kan brengen. Ook Europa nam stelling tegen de bouw van de kerncentrale, maar Wit-Rusland besloot dit te negeren.

Of we dit soort Russische investeringen in de energiesector vaker gaan zien, ligt volgens diverse deskundigen aan de toekomstige verstandhouding tussen Europa en Rusland. Ook geven ze aan dat Rusland vrij spel heeft om flink te investeren in de energiesector van Europese landen zolang er nog geen Europese wetgeving op energiegebied bestaat. Oostenrijk en Luxemburg lijken dan ook weinig kans te maken bij de Europese rechter.


Ben jij al #GEOGRAAF? Voor slechts 15 euro word je een jaar lang #GEOGRAAF (abonnee) en help je het platform uit te breiden. Je krijgt er onder andere exclusieve interviews en een katoenen tas voor terug. Meer info vind je hier.


Omslagfoto: Akos Bodajki / PAKS Nuclear Power Plant Co. Ltd. (Flickr, cc)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s