‘Stedelijke planning op z’n Japans’: grootschalige projecten zonder chaos

De grootste stad op onze planeet is officieel geen echte stad. Het is een verzameling van prefecturen die los van elkaar bekend staan om de hoge wolkenkrabbers, de immense winkelcentra, de arcadehallen en de bizarre modetrends. Het hele gebied strekt zich zo ver uit als het blikveld reikt. Voor het gemak heeft Tokyo gekozen om zich naar de buitenwereld op te stellen als één grote metropoolstad. Tokyo spreekt in veel opzichten tot de verbeelding. Het is een welvarende stad die toch heel uniek is door de grote culturele verschillen met westerse landen. Samen met een groep medestudenten ging ik naar de wereldstad om er onderzoek te verrichten naar ‘stedelijke planning op z’n Japans’.

Uitzicht.jpg
‘Het hele gebied strekt zich zo ver uit als het blikveld reikt.’

We kozen ervoor om de gebiedsontwikkelingen rondom het stationsgebied van Shibuya nader te bestuderen. Deze wijk staat onder meer bekend om de ‘Shibuya crossing’, een van de grootste en drukste kruispunten ter wereld (zie headerfoto). Het kruispunt bevindt zich bij het station van Shibuya, waar bijna drie miljoen mensen dagelijks gebruik van maken. Op deze plek komen allerlei vormen van vervoer samen middels tientallen spoorlijnen en wegen.

Verticaal bouwen
Het hele gebied is op dit moment op de schop om in 2027 volledig gerenoveerd en klaar voor de toekomst te zijn – met een heleboel winkelcentra en kantoorgebouwen. Het is een ontwikkelingsproject van immense schaal. Een aantal wolkenkrabbers moet al tijdens de Olympische spelen van 2020 gebouwd gerealiseerd zijn. Het project is in lijn met een trend van ontwikkelingen door de hele stad, waarbij de huidige ‘laagbouw’ met hoge dichtheid wordt veranderd in smalle hoge torens. Dit om de paradoxale reden dat er daardoor meer open ruimte wordt gecreëerd: door het verticale bouwen wordt de druk op de ruimte verlicht en moet het gebied een minder drukkende impressie geven. Ondanks al deze plannen blijft het station de gehele tijd op volle capaciteit. Uit gesprekken met betrokken partijen bleek dat het deelbestuur van Shibuya met opzet heeft gekozen voor zo’n drastische ingreep in het landschap. Een relatief korte, intensieve bouwperiode voor het hele gebied geniet de voorkeur boven een gefaseerde, gefragmenteerde projectplanning, zoals we dat vaak in Nederland zien.

‘Een cultuur van structuur’
Dat de drukte op en rond het station in goede banen wordt geleid en geen totale chaos teweegbrengt, is toe te schrijven aan de ontzettend strakke organisatiestructuur binnen de Japanse cultuur: met recht ‘een cultuur van structuur’ te noemen. Dit is toch wel een van de meest opvallende fenomenen die in de hele stad terug te vinden is. Overal zijn voorschriften te vinden die mensen op een systematische manier door de openbare ruimte laat bewegen. Zo is er regelgeving aan welke kant van de straat en de trap gelopen dient te worden, staan mensen keurig in rijen van drie in de aangegeven vakken te wachten op de metro of voor een bestelling in een restaurant en zelfs bij een bezoek aan een kapper dien je een ticket te kopen bij een betaalautomaat. Ondanks dat roken in de horeca heel gewoon is, mag er in de openbare ruimte alleen binnen bepaalde vakken gerookt worden. Ook de straten zijn ontzettend schoon terwijl er in de straten geen prullenbakken staan.

Voorbeeld?
Deze systematische structuur van handelen maakte dat de stad ontzettend veilig en totaal niet chaotisch aanvoelt, in tegenstelling tot zo’n beetje elke andere wereldstad. Dat maakt de grootste stad van de planeet een heel unieke plaats, waar Amsterdam met de grootschalige herontwikkeling van de chaotische voorzijde van het Centraal Station wellicht een voorbeeld aan kan nemen.


Ben jij al #GEOGRAAF? Met dit abonnement krijg je een aantal extra diensten en een speciaal voor ons ontworpen katoenen tas voor slechts 1 euro per maand. Meer info vind je hier.


Thijmen studeert sinds 2014 Sociale Geografie en Planologie aan de Universiteit van Amsterdam. In januari 2017 deed hij onderzoek in Tokyo naar de herontwikkeling van Shibuya. Heb je een vraag voor Thijmen? Vraag zijn contactgegevens via onderstaand formulier aan.

Headerfoto: 2benny (cc, via Flickr).

1 Comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s