‘Smart City-hype bestaat niet in Vancouver’

Hoge woon- en kantoortorens in het centrum, grote verkeersdrukte op de wegen en overal zijn bergen, bossen, stranden en zee. Vancouver lijkt veel te verschillen van een doorsnee Europese stad. Toch ben ik naar deze Canadese stad gekomen om het concept ‘smart city’ te vergelijken met het concept in Amsterdam. [Auteur: Lisanne de Wijs]

Mijn afstudeeronderzoek van de onderzoeksmaster Urban Studies aan de Universiteit van Amsterdam gaat geheel over de ‘smart city’. Een echte hype in stedelijk beleid, die zich enerzijds steeds verder lijkt uit te breiden en anderzijds juist van het toneel lijkt te verdwijnen. Door het doen van uitgebreid literatuuronderzoek kwam ik er al snel achter dat er ontzettend veel onduidelijkheid hangt rondom de ‘smart city’, ofwel ‘de slimme stad’. Bijvoorbeeld over de historie van het concept. Hoewel het voort lijkt te komen uit ontwikkelingen van technologie en stedelijke groei, is er geen eenduidig beeld over wanneer het begrip precies is ontstaan en hoe. Laat staan over wat een slimme stad inhoudt. Er zijn veel verschillende omschrijvingen en karakteristieken van een smart city bekend, maar deze zijn uiteenlopend en echt concrete definities bestaan niet. Laat staan een universele definitie.

‘De smart city bestaat niet’
Desalniettemin heb ik in de voorbereiding op mijn onderzoek een beeld gekregen van wat smart city inhoudt. Om te beginnen bestaat dé smart city niet. Ik zie de smart city nu meer als een label of discours dat wordt gebruikt door steden en bedrijven om bepaalde ontwikkelingen of projecten te duiden. Deze projecten hebben vaak een sterke focus op technologie, bijvoorbeeld in de vorm van sensoren en data, om de stad (of delen ervan) slimmer te maken. Slimmer betekent voor organisaties meestal efficiënter, duurzamer of met meer participatie. Een belangrijk aspect is dus technologie als verbindende factor, maar daarnaast worden ook andere aspecten genoemd zoals creativiteit, innovatie, participatie, transparantie en duurzaamheid.

Momenteel werk ik naast mijn eigen onderzoek ook samen met een aantal redacteurs van het tijdschrift AGORA aan een themanummer over slimme steden. Hierin staan we uitgebreid stil bij de verschillende definities en interpretaties die bestaan en het feit dat elke gemeente, regio of land een andere invulling lijkt te geven aan het idee. Er wordt met een kritische blik gekeken naar de mogelijke nadelen van het toenemende gebruik van technologie in beleid en de drang om alles meetbaar te maken aan de hand van sensoren. De smart city is een interessant onderzoeksonderwerp, omdat er nog zoveel onduidelijkheid over heerst en er verschillende meningen over bestaan. Bovendien is er een gebrek aan empirisch wetenschappelijk onderzoek naar smart cities.

Verschillen tussen Amsterdam en Vancouver
In dit studiejaar probeer ik erachter te komen wat de verschillen zijn tussen het gebruik van de term ‘smart’ in Amsterdam en Vancouver en wat redenen hiervoor kunnen zijn. Daarnaast probeer ik ook met deskundigen in gesprek te gaan over de invloed van slimme technologie op het planningsproces. Afgelopen semester heb ik in Vancouver het eerste deel van mijn onderzoek afgerond.

Hoewel ik nog lang niet genoeg weet, heb ik nu al wel interessante dingen ontdekt. Zo lijkt het smart city idee in Vancouver lang niet zo gehyped als in sommige Europese steden. Het was zelfs onmogelijk om een case study project te vinden dat praktisch mogelijk was om te onderzoeken en tevens het label ‘smart’ droeg. Tegelijkertijd las ik wel overal over Vancouver als ‘greenest’ en ‘most renewable’ city. Technologie lijkt ook in Vancouver een essentieel onderdeel te zijn van de stad, maar het draagt vrijwel nergens het label ‘smart’. Ik merkte ook al snel dat het mensen afschrok als ik vertelde dat ik onderzoek deed naar smart cities, terwijl ze wel enthousiast en geïnteresseerd waren als ik er wat meer over de inhoud van het onderzoek vertelde. Wereldwijd stuit het idee van de slimme stad op veel kritiek en vragen, maar niet overal in dezelfde mate. En misschien gebruikt Vancouver wel dezelfde soort technologieën als Europese steden, maar wordt er een andere naam op geplakt. Waarom dat zo is probeer ik nu verder uit te zoeken, maar er zijn wel verschillende redenen denkbaar die te maken hebben met marketing, financiering en de bevolking. Kortom, de context van steden is cruciaal voor de ontwikkeling van een idee of stedelijk concept zoals de smart city.

Drie voorbeelden van moderne technologie in Vancouver. (Klik op de foto’s voor bijschrift.)


‘De context van elke stad is verschillend’

De verplichte uitwisseling van mijn master in het tweede jaar sprak me enorm aan. Er valt ontzettend veel te leren van verschillen en overeenkomsten tussen steden wereldwijd. Zonder heel veel van de stad en regio af te weten, vertrok ik in augustus 2016 naar Vancouver om daar al snel te ontdekken dat planologie hier iets heel anders is dan wat ik in Nederland gewend ben, afgezien van het specifieke smart city concept. De stad Vancouver en de omgeving zijn natuurlijk heel anders dan welke Nederlandse stad dan ook en dat zorgt voor andere planologische uitdagingen. Zo is het centrum, Downtown Vancouver, ontzettend dichtbebouwd en niet alleen met kantoren, zoals we van een Central Business District (CBD) gewend zijn, maar vooral ook met woontorens. Verder heeft iedereen een auto en is het gebruik van het openbaar vervoer dus veel minder populair en gebruikelijk.

Iets wat me steeds weer opvalt, vooral tijdens studieperioden in het buitenland, is dat steden veel meer van elkaar zouden kunnen leren dan nu gebeurt. Ook al is de context van iedere stad verschillend, en is kopieer- en plakwerk niet waar we naar moeten streven, soms helpt het om te kijken wat een andere stad doet. Er wordt al genetwerkt en informatie uitgewisseld, maar ik denk dat het altijd beter kan. Ook bij planologieopleidingen bijvoorbeeld. Het is echt van toegevoegde waarde als je dingen in een breder perspectief kunt plaatsen en kunt vergelijken. Daarom raad ik ook iedere student aan om op uitwisseling te gaan als die mogelijkheid er is. Steden en planologen kunnen ontzettend veel van elkaar leren.

[Headerfoto: Maclek Lulko.] 


Lisanne is redacteur bij AGORA Magazine. Komend voorjaar komt het themanummer over ‘Slimme Steden’ uit. Hou de website hiervoor in de gaten. Hierop kan een aantal artikelen gratis gelezen worden en kan het gehele nummer besteld worden.

Lisanne studeerde van 2011 tot 2015 Sociale geografie en Planologie aan de Universiteit Utrecht. Daarna is ze begonnen aan de tweejarige onderzoeksmaster Urban Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Van augustus 2016 tot en met januari 2017 studeerde ze als onderdeel van de master aan de University of British Columbia in Vancouver, Canada. Daarnaast is ze redactielid bij AGORA, een magazine voor sociaalruimtelijke vraagstukken. Heb je een vraag voor Lisanne? Vraag haar contactgegevens via onderstaand formulier aan.

1 Comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s