Een goede relatie tussen Servië en Kosovo: een brug te ver?

‘Kosovo is Servië’, is de tekst die in meer dan twintig talen staat geschreven op de trein van Belgrado naar het Noord-Kosovaarse Mitrovica. Pure provocatie vinden etnisch Albanese Kosovaren. Het is de zoveelste speldenprik in een reeks van incidenten tussen Servië en Kosovo. En dat terwijl er in 2013 een basis is gelegd voor normalisatie van de relatie tussen beiden in het Akkoord van Brussel. Floris (21) besloot om zijn bachelorscriptie te wijden aan de implementatie van dit akkoord in het noorden van Kosovo, waar voornamelijk etnische Serviërs wonen. In december 2016 vertrok hij voor tien dagen naar Kosovo om onderzoek te doen.

Catalonië
Mede door een jaar in Spanje te studeren, ontdekt Floris zijn interesse voor politieke geografie. ‘Ik dacht er eerst aan om mijn scriptie over het nationalisme in Catalonië te schrijven, maar dat vond ik eigenlijk een beetje afgezaagd. Daarom ging ik op zoek naar een andere regio en kwam uit bij Kosovo, dat zichzelf in 2008 eenzijdig afscheidde van Servië. Catalonië wordt daarentegen nog als onderdeel van Spanje gezien.’

Daarnaast bood de kwestie Kosovo een handreiking voor een scriptie-onderzoek: het Akkoord van Brussel. Dit akkoord bestaat uit vijftien punten die bij moeten dragen aan een normale relatie tussen Servië en Kosovo. Zo staat erin dat de Servische Kosovaren in het noorden meer autonomie krijgen en is er vastgelegd dat Servië en Kosovo elkaars weg naar EU-lidmaatschap niet mogen blokkeren. Door diepte-interviews te houden met onder andere medewerkers van EULEX – de civiele missie van de Europese Unie in Kosovo ter ondersteuning van de rechtsstaat – probeert Floris te achterhalen in hoeverre het akkoord tot op heden wordt nageleefd.

lf-2017-02-05-18-36-22
De plaatsen waar Floris is geweest gedurende het onderzoek. Het grijze vlak is Noord-Kosovo. Bron: F. Wolters, 2016. Bewerking: Kevin van Huët.

Betonnen muurtje
Het is dik onder nul als hij aankomt op luchthaven in Skopje, Macedonië. Vanuit daar rijden er bussen naar Pristina, de hoofdstad van Kosovo. Via het netwerk van zijn scriptiebegeleider heeft hij een plek om te overnachten gevonden. In Pristina zal hij vijf van de in totaal zeven interviews afnemen. Ook zal hij de Servische enclave Gračanica bezoeken. Voor de andere twee interviews gaat Floris naar de plek waar de spanningen nog het vaakst oplopen; Mitrovica. De rivier de Ibar scheidt daar de Albanese Kosovaren van de Servische Kosovaren, die vandaag de dag op gespannen voet leven met elkaar.

De brug die beide delen van de stad met elkaar verbindt, wordt non-stop bewaakt door soldaten van KFOR, de vredesmissie van de NAVO in Kosovo. Toch is de brug gemakkelijk over te steken, merkt ook Floris. ‘Het is een vreemd tafereel. De brug wordt bewaakt, maar tegelijkertijd kun je hem wel gewoon oversteken. Aan de Servische kant staat een klein betonnen muurtje die de autoweg blokkeert, maar te voet kun je zonder problemen om het muurtje heenlopen.’

Kentekenplaten
Bij de kleinste provocaties over en weer laaien de spanningen weer op. Zo kunnen de kentekenplaten van auto’s als zodoende worden opgevat. ‘Veel auto’s in Mitrovica hebben geen kentekenplaat. Het versterkt het heersende beeld van wetteloosheid over het noorden van Kosovo en tegelijkertijd kunnen kentekenplaten ook een provocatie vormen. Zo duidt de kentekenbenaming RKS op Republika e Kosovës, Republiek Kosovo, wat door de Serviërs dikwijls als provocatie wordt opgevat door het woord ‘republiek’. De benaming KM, Kosovska Mitrovica, wordt daarentegen weer als aanstootgevend beschouwd door de Albanese Kosovaren omdat het de Servische naam voor Mitrovica is.’

Het Akkoord van Brussel heeft de afgelopen jaren voor verbetering gezorgd in Noord-Kosovo, concludeert ook Floris. ‘Er zijn de afgelopen jaren verbeteringen geboekt, kleine verbeteringen. Maar kleine incidenten kunnen Noord-Kosovo soms ver terugwerpen.’ Lidmaatschap voor de Europese Unie vormt het aas voor Kosovo en Servië om de harmonie te bewaken, ook in Noord-Kosovo. Op politiek niveau dan. Onder de bewoners van Kosovo spelen hele andere sentimenten een rol. Zij zitten nog steeds met onderbuikgevoelens uit de oorlog die reiken tot aan de andere kant van de rivier. En daar biedt ook EU-lidmaatschaap geen uitkomst voor.

Floris studeerde van 2013 tot 2017 Sociale Geografie en Planologie aan de Universiteit Utrecht. Gedurende het collegejaar 2015/2016 studeerde hij aan de Complutense Universiteit van Madrid. In januari 2017 rondde hij zijn bachelorscriptie af over de implementatie van het Akkoord van Brussel in Noord-Kosovo en vanaf september hoopt hij Internationale Betrekkingen te studeren. Heb je een vraag voor Floris? Vraag zijn contactgegevens via onderstaand formulier aan.

1 Comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s