Slapen in een yurt met nomaden in Kirgizië

Het liefste reis ik naar plekken waar nog geen massatoerisme aanwezig is. Daar is de reisbeleving naar mijn mening het meest authentiek en verrassend. Afgelopen zomer heb ik samen met drie medegeografen een reis naar Kirgizië, Oezbekistan en Kazachstan gemaakt; bestemmingen die zonder twijfel voldoen aan dat criterium.

Na in 2014 met hetzelfde gezelschap een reis naar Iran gemaakt te hebben, wilden we dit keer een bestemming die nóg extremer en ‘onontdekter’ was. Een gebied waar de meeste mensen niet eens een beeld bij hebben. Waar je het meemaken van onverwachte dingen kunt verwachten. Dat vonden we in Centraal-Azië, de onbekende ‘Stan-landen’ tussen Rusland, het Midden-Oosten en China. Deze landen staan bij velen van ons synoniem aan ‘the middle of nowhere’ en hebben eerder te kampen met een gebrek aan imago dan met een slecht imago.


Zomer 2016
Via Moskou vliegen we naar Bishkek, de hoofdstad van Kirgizië. Er is nauwelijks een groter contrast met de Westerse wereld voor te stellen. Na de val van de Sovjet-Unie heeft nog geen enkel groot bedrijf zijn weg hierheen gevonden en Engels spreken ze in deze intens lelijke stad nauwelijks. Vanuit Bishkek rijden we met een privéchauffeur in vijf dagen door het Tienshan-gebergte naar de zuidelijke stad Osh. Onderweg laat Kirgizië zich in haar mooiste vorm zien: ruige, met sneeuw bedekte bergketens, gescheiden door brede groene valleien die worden bevolkt door nomaden in witte yurts, omringd door hun schapen, paarden en yaks. Zelf overnachten we ook in een yurt, aan het meer van Song Kul en bij de karavanserai van Tash Rabat.

yurts
Uitzicht over de yurts en het meer van Song Kul in Kirgizië.

De omgeving van beide plekken leent zich bij uitstek om mooie wandelingen te maken door de berglandschappen. Ver weg van GSM-bereik, westerse sanitaire voorzieningen en de moderne beschaving. Onderweg komen we regelmatig nomaden tegen, die altijd vriendelijk zwaaien en (ondanks de taalbarrière) contact willen leggen.

Pyongyang-light
Oezbekistan is daarentegen een heel andere wereld. Het is in ieder geval geen land waar je een warm welkom hoeft te verwachten. De douane is er extreem streng. Men vraagt om elke cent van elke valuta die je bij je draagt te noteren en alle foto’s op camera en mobiel worden uitvoerig gecontroleerd. Onderweg naar de hoofdstad Tashkent worden we regelmatig gevraagd ons paspoort te laten zien aan militairen met bivakmutsen en ook in Tashkent moet iedere keer de tas open als we een metrostation of openbaar gebouw binnengaan.

tashkent
Het Amir Temur plein in Tashkent. Volgens Dion een van de mooiere plekken van de stad.

De kortgeleden overleden president Karimov heeft in de hoofdstad enorme regeringsgebouwen en parken laten aanleggen die 24/7 worden bewaakt door politieagenten en waar zelfs poseer-instructies bij te vinden zijn, mocht je met die ondingen op de foto willen. Je valt van de ene verbazing in de andere in deze stad, die voor ons een soort Pyongyang-light lijkt. Frustrerend, maar ook erg intrigerend. We krijgen toch een beetje een idee hoe het moet zijn geweest om als toerist naar de Sovjet-Unie te gaan.

Zijderoute
De drie grootste toeristische trekpleisters in het land zijn de Zijderoutesteden Khiva, Bukhara en Samarkand. Alle drie de steden kennen naast veel boeiende geschiedenis ook veel gastvrije mensen. In Bukhara word ik bijvoorbeeld tijdens een wandeling uitgenodigd om bij iemand thuis thee te komen drinken. Eerder in Khiva werden we door de politie bij een internationaal volksmuziekfestival naar binnen getrokken, terwijl de locals die bij de ingang stonden te wachten bot weggestuurd werden.

het-reisgezelschap
Het reisgezelschap in Samarkand, Oezbekistan. Dion is de tweede van links.

Dit soort selectieve gastvrijheid zie je als toerist wel vaker; zo worden we in Samarkand tijdens de bruiloft van een belangrijk persoon aan een tafel vol met eten gezet. Dit terwijl we we toevallig langsliepen. Inclusief privéober die in de gaten hield of we niets te kort kwamen. De gewone man die ook voor de hekken staat of langsloopt wordt met de nek aangekeken. Ondanks dat dit wel zorgt voor de nodige ongemakkelijke momenten zijn dit soort onverwachte momenten wel tekenend voor de reisbeleving.

Not amused
Niet alle onverwachte momenten zijn even plezierig. We zijn not amused als de nachttrein die ons naar Kazachstan brengt én geen airconditioning heeft én drie uur later vertrekt dan gepland én twee keer 2,5 uur stil staat aan beide kanten van de grens. Ook de slechte wegen in Kirgizië, waar je voor 100 kilometer rijden al gauw vier uur moet uittrekken, zullen nooit een hoogtepunt van onze reis worden. Toch blijven ze bij en maken ze de reis onvergetelijk. Net als een 19 uur durende treinreis in Kazachstan, van de woestijnstad Turkistan naar Almaty (waarbij de trein overigens wél airconditioning had). Een volgeboekte trein, waarin de bedden voor ons vieren verspreid waren over de hele trein. Vol nieuwsgierige Kazachen, die – gastvrij als ze zijn – hun eten met je delen en gesprekken proberen aan te knopen over Kazachstan, het Westen, politiek, muziek, sport en (zoals overal) vrouwen.

Onverwacht was ook Almaty, en dan vooral het ontwikkelingsniveau van die stad. Een stad vol dure auto’s en luxueuze winkels gelegen aan de voet van machtig mooie bergen. Met de natuur zo dichtbij en tegelijkertijd het comfort van de stad kunnen wij ons geen betere plek wensen om onze reis door dit fascinerende deel van de wereld af te sluiten.

almaty
De enorme metropool Almaty ligt in het zuiden van Kazachstan en is vele malen groter dan de hoofdstad Astana.

De terugreis naar Nederland leidt ons nog via Istanbul, de stad waar de legendarische Zijderoute ooit begon. Vanwege visumtechnische redenen was het aantrekkelijk hier een nachtje te verblijven en zo belanden we tussen de feestende mensenmassa’s op het Taksimplein. Tegen de verwachtingen in blijkt de sfeer uiterst gemoedelijk en sluiten we de reis, onder het genot van een waterpijp, geheel in stijl af. Een reis die al onze verwachtingen waar heeft gemaakt. Misschien wel juist door alle verrassingen waarmee we te maken kregen was het een reis die me zal bijblijven voor het leven.

Expect the unexpected.

Dion studeerde van 2012 tot 2015 Sociale Geografie en Planologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Het eerste semester van het collegejaar 2014-2015 studeerde hij aan de Uniwersytet Jagiellonski in Krakau. Afgelopen jaar was hij voorzitter van de Groninger Studentenbond. Hij is in september begonnen aan twee masters in Groningen: Environmental & Infrastructure Planning en Economic Geography. Daarnaast is hij redacteur voor het faculteitsblad Girugten en adviserend studentlid bij het faculteitsbestuur van Ruimtelijke Wetenschappen. Heb je een vraag aan Dion? Vraag zijn contactgegevens via onderstaand formulier aan.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s