Voelen Amsterdammers zich nog thuis in de stad?

‘Would you like the receipt?’ vraagt de kassière, waarop je als vanzelfsprekend met ‘yes please’ reageert. Wellicht is dit een herkenbare situatie als jij weleens winkelt in Amsterdam. Dit is een van de vragen die je steeds meer hoort in het centrum. Bijvoorbeeld aan de kassa in de Kalverstraat of op een terrasje aan het Damrak. Het is niet per se de vraag zelf die Lars (22) verbaast, maar de taal waarin hij gesteld wordt. Daarom schreef hij zijn scriptie over de groei van het gebruik van Engels in Amsterdam.  

Als masterstudent politieke geografie kwam hij in het scriptiegroepje ‘multilinguism’ terecht. Op zoek naar een onderwerp sprak hij veel mensen over het thema en die schetsten allemaal vergelijkbare situaties als hierboven. Velen valt op dat je in Amsterdam regelmatig niet eens je eigen taal kunt spreken. ‘Er bleek vrijwel geen onderzoek gedaan te zijn naar het effect van een buitenlandse taal op het thuisgevoel van Amsterdammers,’ vertelt Lars. ‘Maar nu wel.’                          

Buitenlandse enclave  
Lars nam ruim 200 enquêtes af en verdeelde de respondenten vervolgens over drie groepen: Nederlandssprekenden, Engelssprekenden en meertaligen. De laatste groep spreekt, schrijft, leest of luistert minstens eenmaal per maand Engels en wordt geacht beide talen te spreken. De Engelssprekenden zijn voornamelijk expats, die niet per definitie uit Engelstalige landen afkomstig zijn. Vandaar de keuze voor ‘Engelssprekenden’ boven ‘Engelstaligen’. Hij stelde alle respondenten dezelfde vragen over taalgebruik en hoe zij zich identificeren met Amsterdam.  

Uiteraard vinden Engelssprekenden het prima dat zij vaak in het Engels geholpen worden. ‘Nederlandssprekenden laten echter blijken zich hierdoor minder thuis te voelen en reageren soms boos op bepaalde geschetste situaties,’ vertelt Lars. ‘Vooral het centrum beschouwen ze als een soort buitenlandse enclave.’ De meertaligen hebben zoals verwacht een bescheiden mening, omdat ze de taal spreken en daarom niet tegen problemen aanlopen.

Er bestaan nog altijd mensen die geen Engels kunnen, ook al wordt die groep steeds kleiner. Het was daarom lastig respondenten die echt nooit Engels gebruiken te vinden. Als deze groep helemaal verdwijnt lijkt niets de groei van Engels nog in de weg te staan, zou je denken. Lars concludeerde echter dat het effect op het thuisgevoel vooralsnog meevalt, juist omdat zo veel Nederlanders Engels kunnen spreken. Wel moedigt hij aan in vervolgonderzoek meer aandacht te besteden aan de groep die dat juist niet kan.                             
                 
Balans
Lars zelf vindt het geen probleem als er Engels tegen hem wordt gesproken, omdat hij de taal beheerst en zelfs een Engelstalige master heeft gevolgd. ‘Maar het zijn juist ook die Engelstalige masterprogramma’s die ertoe bijdragen dat de Engelse taal terrein wint.’ Een soortgelijk fenomeen doet zich voor in andere landen met relatief kleine talen, leerde Lars tijdens zijn semester in Götebörg. ‘In Scandinavië speelt de groei van Engels ook, maar in Frankrijk of Duitsland daarentegen veel minder.’    

De balans tussen Nederlands en Engels moet volgens Lars bewaakt worden. In het centrum vindt hij het begrijpelijk dat er soms Engels wordt gesproken en daar zijn de conversaties bovendien simpel. Het is niet veel meer dan ‘hallo’, ‘ja’ en ‘tot ziens’. ‘Zolang het maar niet op stadsdeelkantoren of andere belangrijke plekken een voertaal wordt. Mensen die geen Engels spreken zouden zich nooit buitengesloten moeten voelen.’ De volgende keer kun je de vraag ‘would you like the receipt’ natuurlijk ook gewoon stug met ‘ja graag’ beantwoorden. Dat is je goed recht.    

Lars studeerde van 2012 tot 2015 Sociale Geografie en Planologie aan de Universiteit van Amsterdam. Daarna volgde hij de mastertrack Political Geography, onderdeel van de master Human Geography, aan dezelfde universiteit. Het eerste semester van het collegejaar 2014-2015 studeerde hij aan de Universiteit van Götebörg in Zweden. Heb jij een vraag voor Lars? Vraag zijn contactgegevens via onderstaand formulier aan.          

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s